1 Sınıf Türkçe Hazırlıksız konuşmalar yapar şarkısı v 2

Hazırlıksız konuşma, kendinize tanıdık bir konuyu “bir dakikada anlat” gibi kısa bir görevle, önceden hazırlık yapmadan ortaya çıkardığınız konuşmadır. Bu etkinlik 1. sınıf Türkçe dersinde öğrencinin doğru ve akıcı anlatma becerisini geliştirir. Konuşma hazırlık gerektirmediği için, duyduğunuz bir cümleyi ya da tanıdığınız bir kavramı canlı ve zengin kelimelerle biçimlendirirsiniz. Önce metnin parçalarını (başlık, giriş, konu, anlatım yolu, sonuç) tanıyalım. Giriş, dinleyeni yakalayan bir açıklama ya da soruyla başlar. Konu, girişten sonra netleşir ve açıklanır. Anlatım yolunda örnekler, karşılaştırmalar, sıralama sözcükleri gibi yardımları kullanırız. Sonuçta fikrimizi kısa ve net bir cümleyle toparlarız. Konuşmayı planlamak için adımları sıralayabilirsiniz: 1) Başlık cümlesi yazın: “Bugün bana göre en güzel konu ...” 2) İki ya da üç ana nokta belirleyin: Neden, nasıl, kim, ne zaman gibi basit sorularla sıralayın. 3) Her nokta için tek bir küçük örnek bulun: Günlük hayattan ya da tanıdığınız bir nesneden. 4) Anlatım araçlarını öğrenin: “birincisi/ikincisi” gibi sıralama sözcükleri, “önce/sonra/çünkü” gibi bağlaçlar, “yani, demek ki” gibi netleştiren sözcükler. 5) Son cümleyi toparlayıcı tutun: “Bu yüzden ... daha güzel.” Akıcı bir konuşma için nefes ve ritim çok önemlidir. Dik oturun, göz teması kurun, yüksek sesle konuşun. Her cümleden sonra kısa bir duraklama yapmak, cümleyi açık ve anlaşılır kılar. Kelime dağarcığınızı artırmak için günlük yaşamdan örneklerle zengin bir cümleyi yeniden anlatın. Eş anlamlılar, karşıt anlamlılar gibi basit sözcük oyunları hem hızı hem kelime zenginliğini artırır. “Çünkü, fakat, ama, hem ... hem ...” gibi basit bağlaçları yaratıcı biçimde kullanmak, cümleleri birbirine bağlar ve anlatımı güçlendirir. Kısa bir konuşmayı metne dönüştürmek de mümkündür. Konuşurken temel cümleleri aşağı yukarı aynı sırayla yazarsanız, konuşmanızın metne dönüşümü kolaylaşır. Girişte ana fikri verin, kısaca açıklayın, bir örnekle pekiştirin, sonuçta fikri güçlendirin. Kısa paragraflar ve “yani” gibi bağlayıcı sözcükler metni akıcı kılar. En önemlisi, hazırlıksız konuşma “kendinizi söze dökebilme” becerisidir; yani doğru ve sade bir dille, gündelik örneklerle, bağlayıcı sözcüklerle düşüncelerinizi akıcı biçimde sunabilmek. Bu beceri, dinleme ve konuşma derslerinde metni anlama ve ifade etme yetimizi güçlendirir.