11 Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Cümleyi Tamamlayanlar Nesne ve Tümleçlerin Görevleri v 2

Soru: “Nesne ile dolaylı tümleç arasındaki temel fark nedir?” Cevap: Nesne, yüklemle doğrudan etkilenme ilişkisi kurar; belirtili nesne “neyi, kimi” ile, belirtisiz nesne “ne, kim” ile bulunur. Dolaylı tümleç ise “kime, neye, kimden, nereden, neye doğru?” sorularıyla bulunur; olayın yönelimini ya da bağlamını tamamlar. Soru: “ ‘Öğrenciler kitap okudular.’ cümlesinde hangi cümle öğeleri vardır?” Cevap: Özne: “öğrenciler”; yüklem: “okudular”; belirtisiz nesne: “kitap” (ne?); isteğe bağlı zarf tümleci: “sessizce”, “akşam” vb. ile yüklem tamamlanabilir. Soru: “ ‘Ali ders çalışıyor.’ cümlesine tamamlayıcı ekleyerek belirtili nesne ile dolaylı tümleç örnekleri verin.” Cevap: “Ali matematik dersini çalışıyor.” → “neyi?” → “matematik dersini” **belirtili nesne**; “Ali arkadaşına ders çalışıyor.” → “kime?” → “arkadaşına” **dolaylı tümleç**. Soru: “ ‘Köpek çocuğa koştu.’ cümlesinde hangi öğe neyi tamamlar?” Cevap: “çocuğa” dolaylı tümleç, “kime?” sorusuna yanıt; yüklem “koştu” yönelimini dolaylı tümleçle tamamlar; nesne yok, olayın yönelimini tümleç sağlar. Soru: “ ‘Sessizce geçtiler.’ cümlesindeki ‘sessizce’ hangi öğedir ve hangi soru ile bulunur?” Cevap: “sessizce” zarf tümleci; “nasıl?” sorusuyla bulunur; yüklemi tarz bakımından tamamlar.