6 Sınıf Türkçe Belirtme Sıfatları şarkısı

Merhaba sevgili 6. sınıf öğrencileri! Bugün Türkçemizin en işlevsel konularından birini, belirtme sıfatlarını birlikte ele alacağız. Belirtme sıfatları, gösteren (demonstrative) sıfatlardır ve adları, isimleri ya da adlaşmış sözcükleri belirli bir biçimde işaret eder. Bu sayede konuşanın ve dinleyicinin aynı varlık ya da durum üzerinde anlaşmasını sağlar. Bu sıfatların başlıcaları üç tanedir: bu, şu, o. “Bu” yakın ve konuşana göre işaret eder; “şu” orta mesafede, biraz daha arada bir bağlantı vurgusuyla; “o” ise uzakta ya da soyut/hatırlatılan bir varlık için kullanılır. Örnekler: bu defter, şu soru, o kitap. Anadili konuşanların günlük hayatta sürekli tercih ettiği bu üçlü, anlatımı net ve güçlü yapar. Şimdi “-ki” ekiyle ilgili bir ayrıntıyı öğrenelim. Türkçe’de “bu+ki” yazımı kuraldır: “buki” değil. “Baki” ise ayrı bir sözcüktür (Bakı: eski yazı). Yazım kuralını pekiştirelim: baki (sözcük), bu-ki (ekli kullanım). Örnek: “Bu kitaptaki konuları bitirdim.” Buradaki “bu” belirtme sıfatı, “kitaptaki” yapısındaki “-ki” ise belirten bir ek olduğu için birbirinden ayrı yazım kuralına sahiptir. Sıfat türleri arasındaki farkı da iyi bilmeliyiz. “Bu” ve “şu” belirtme sıfatıdır; “bir, her, hiç, bütün, bazı, tüm, çoğu” gibi sözcükler ise belirsizlik sıfatıdır. Örneğin “bir çocuk” derken bir belirsizlik sıfatı kullanırız; “bu çocuk” dediğimizde belirtme sıfatı devrededir. Bu ayrımı doğru yapmak, yazılı ve sözlü anlatımımızda netlik sağlar. Belirtme sıfatları bazen “bu+ki” biçiminde yan yana gelir: “burası” (bu+ki+ki), “şurası” (şu+ki+ki), “orası” (o+ki+ki). Dikkat edin: “-ki” bitişik yazılır. “Burası” tek bir kelimedir, “bu aralar” ise iki kelimedir; yazım farkı anlamı da değiştirir. Bir diğer yaygın hata, “bu kişi” gibi ayrı yazım hatalarıdır; doğru şekil “bukişi” değil, “bu kişi” şeklinde ayrı yazımdır, yani “bu” bir belirtme sıfatı, “kişi” ise isimdir. Şimdi işaret fiilleriyle bağlantıya bakalım. “Şu yazı gösteren fiili gösteriyor” cümlesinde “gösteren” kelimesi sıfatlaşmıştır. Benzer biçimde “yaklaşan tehlike” ifadesinde “yaklaşan” fiilden türetilmiş sıfattır. Bu durum belirtme sıfatıyla karıştırılmamalıdır; belirtme sıfatı gösteren bir belirleyicidir; fiilden türeyen sıfatlar ise eylemin özelliğini anlatır. Yazım ve noktalama konusunda bir örnek daha: “Şu sıralardaki kayıtlar, bu günkü planımızla uyumlu mu?” Burada “şu sıralardaki” ifadesinde “şu” belirtme sıfatı, “-ki” belirten eki; “bu günkü” ise “bugün” + “-ki” yapısıdır. Sıfat + ad + belirten ek + (sahiplik) + iyelik ekleri birlikte kullanıldığında bütünlük içinde değerlendirilmelidir. Kısacası belirtme sıfatlarını, işaret gücüyle düşünün: yakına bu, araya şu, uzağa veya hatırlamaya o. “-ki” yazımını unutmayın, sıfat türlerini karıştırmayın, bağlama dikkat edin. Bu küçük ama önemli ipuçlarıyla hem sınavlarda hem de günlük dilde başarınızı artıracaksınız. Şarkımızla birlikte eğlenceli biçimde pekiştirelim!