6 Sınıf Türkçe Duygu Belirten Cümleler şarkısı

Duygu belirten cümleler, bir kişinin, bir grubun ya da bir nesnenin iç dünyasında yaşanan duyguyu doğrudan bildiren, betimleyen ya da değerlendiren türde cümlelerdir. Bu cümlelerin özünde, söz sahibinin o anda hissettiği duygunun, yazılı veya sözlü anlatıma aktarılması vardır. “Ben mutluyum”, “Sınıfta huzur vardı”, “Filmin sonu beni çok etkiledi” gibi örneklerde, anlatıcının veya öznenin duygusal durumu açıkça belirtilmiştir. Öyleyse bir cümle duygu belirtiyor mu, bunu anlamak için üç basit soru sorabilirsiniz: Bu cümlede kimin duygusu bildiriliyor? Bu duygunun adı nedir (örneğin sevinç, üzüntü, kızgınlık)? Bu duygu bizzat cümlenin yükü mü, yoksa yanı sıra mı geliyor? Duygu belirten cümleler, duygu adıyla (isimle), fiilimsiyle, sıfatla veya yargıyla kurulabilir. İsimle kurulanlarda duygu sözcüğü doğrudan yük olur: “Ali çok mutlu.” “Bu haber ülkeyi endişelendirdi.” Fiilimsiyle kurulanlarda, -mek/-mak, -erek, -en/-an, -iyor gibi eklerle duygu fiilleştirilir: “Sınıfta kimse gülmeyi kesmiyor.” “Okurken kendimi heyecanlanmış buldum.” Sıfatla kurulanlar, duyguyu bir belirteç gibi taşır: “Sakin bir akşam geçirdik.” Yargıyla kurulanlar, açık bir değerlendirme sunar: “Bu şarkıyı dinlediğimde içim daraldı.” Bu türler birlikte de görülebilir: “Dersin sonunda hepimiz yorgunduk, ama mutluyduk.” Burada “yorgunduk” (duygu-adı sıfat), “mutluyduk” (duygu-adı yük) olarak iki farklı duygu bildirimi aynı anda yer alıyor. Peki bir cümle aynı anda hem duygu hem de yargı belirtebilir mi? Elbette. “Bu haberleri okuyunca hem şaşırdım hem de üzüntüye kapıldım.” Cümlesinde hem yargı (okuyunca kapıldım), hem de duygu (şaşırdım, üzüntüye kapıldım) vardır. Burada önemli olan, duygunun öznenin bizzat iç dünyasına ait olup olmadığıdır. Yani “Ali’nin kalbi sevgiyle dolu” cümlesi duygu belirtir; “Ali sevgi dolu bir kalbe sahip” yargısı ise ağırlıklı olarak nesnel bir betimlemedir. Duygu cümlelerinin okuruyla arasında güçlü bir duygusal bağ kurduğu için reklam metinleri, şiirler, yazınsal parçalar ve hatta günlük diyaloglarda sıkça kullanılır. Son olarak, bu tür cümlelerin dilbilgisel işaretlerine dikkat edin. Duygu fiilleri, birçok dilde -len, -lı gibi yapılarla oluşturulabilir: “sevmek”ten “sev- len-mek”, “üzgün olmak” gibi birleşik yapılar. Ancak Türkçe’de “üzülmek” doğrudan fiilleşmiş duygudur: “Buna çok üzüldüm.” Bu cümlede öznenin duygusu yük, “buna” ise duygunun kaynağıdır. Kısacası, duygu belirten cümle, kim neyi niçin hissetti sorularına net bir yanıt veren, duyguyu yük veya belirteç olarak taşıyan yapıya sahiptir. Bu ders boyunca gördüğümüz yapıları derse getirdiğiniz örneklerle birleştirdiğinizde, cümleleriniz hem anlamlı hem de duygusal olarak zengin olacaktır.