6 Sınıf Türkçe Sıfatlarda Pekiştirme, Sıfatlarda Küçültme şarkısı

Sıfatlar, bir adı (isim) ya da adlaşmış bir sözü daha net, canlı ve anlaşılır kılmak için önüne geçen yardımcı sözcüklerdir. Türkçede sıfatlar genellikle adın solunda yer alır: “kırmızı araba”, “büyük ev”, “zayıf bir öğrenci” gibi. Bir söz öbeğinde sıfat + ad düzenini gördüğünüzde neredeyse her zaman sıfat görevini fark edersiniz. Dilimizde sıfatlar çok çeşitli türlerde karşımıza çıkar: nitelik sıfatları (büyük, güzel), belirtme sıfatları (bu, o, şu; bir, hiçbir), sayı sıfatları (iki, üç, beş), derece sıfatları (pek, çok, daha, en) ve işaret sıfatları (bu, şu, o, şunlar) bunların başlıcalarıdır. Ayrıca “akıllı çocuk” gibi nitelik sıfatı; “bilezik, kazak, kulak” gibi basit sözcüklerden türeyen ve adın önüne geldiğinde sıfat işleviyle kullanılan kelimeler de vardır. Sıfatların bazen adlardan türetildiğini görürüz: “ormanlık yer”, “yemekli toplantı”. Pekiştirme ise sıfatın anlatımı güçlendirme yoludur. “Kara kedi”, “kapkara gözler” gibi örneklerde sıfat tekrarlanır ya da benzer anlamlı bir sözcükle yan yana getirilir: “koca koca evler”, “güzel güzel elmalar”. Bu yöntem coşkuyu, duygusal yoğunluğu artırır; şiir ve şarkılarda çok sık kullanılır. Bazen iki farklı sıfat yan yana gelir ve tek bir ismi niteler: “soğuk ve ıslak hava”, “yumuşak ve sıcak battaniye”. İşte pekiştirme burada anlamı kuvvetlendirir. Sıfatlarda küçültme ise, özellikle “-cık / -cik / -cuk / -cük” eklerini kullanarak bir ismin boyut, yaş, yakınlık veya sevgi düzeyinde “küçük” ya da “zarif” bir ton kazanmasını sağlar: “evcik, çiçekçik, kızım, annemciğim, gözükçük, yavrucak”. Bu tür küçültmeler adlandırma eyleminde şefkati, yakınlığı ya da bazen alaycılığı çağrıştırır. Ekin kullanıldığı kelimenin son harfine göre ses olayları da söz konusudur; “kedi” > “kedicik”, “balık” > “balıkçık” gibi. Bu ders şarkısıyla hem nitelik sıfatlarını tespit etmeyi hem de pekiştirme ile küçültmenin zengin örneklerini duyumuş olacaksınız. Şarkıdaki dizeleri durdurarak işaretleyebilir, sıfatları bulup türlerini ayırt edebilirsiniz. Böylece hem dil bilgisi hem de dinlediğiniz melodilerle kavramlar zihninizde daha kalıcı hâle gelecektir. Bol tekrarla hem öğrenecek hem de eğleneceksiniz!